Skip to main content

Full text of "Sterkenils"

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . google . com/ 



torfentls. 




7lv 

2ov\mb Celnes. 



i3oErct&ar; Berh-ani) 3cnseiu (Dslo. ^8 

Digilized by CjOOQ IC 



of tbt 
Untbersittp of Wintomin 



( 




Digitized 



by Google 



A 

595" 



Digitized 



by Google 



Digitized 



by Google 



Ml 




Digitized 



by Google 



^ K\ 




30run6 Celnes. 



Digitized by VjOOQIC 



Sterfonils 



av 



/ 

^ottinb Z clues 



2bre Utgaaoa 



Ktiftiania 

1899 



Digitized 



by'Google 



Prenta hjaa S. & Jul Serensen; 



Digitized 



by Google 



A 633141 ^"^ 

S9S 



5yrispil. 

IHtnc Ptsur 6et cc ala 
Unbcr ^ji^ll aa ^urult, 
Zllen eg ^ep'fjc Iccrt <xa soXa 
fizsitxi som t gamal Ct* 
Hye ^argar naa bit sprengbe 
3pt gamlc ^etntcgrunn: 
Mantle Qlonannc bit stcngic 
9 Utc tfraa Sccl aa ZTTunn. 






\J>o 



"iXa saa l?ep eg tnfje Conen, 
Som fraa gamle ^orpa rann» 
2€ 6cc tnfe Syrtb at Sonen 
3nfje ^aers Pise fann? 
Hofo uppt ^alsen fjeper, 
Saa eg fcer 'fje Illaale ut: 
©oe Palmaale eg teper 
Ce etn pesall Kraanibuflut* 



Digitized 



by Google 



Kpea maa eg, ijoss b'ot laga: 
Hofo maa eg sjap fja gjort; 
(Etter Pisur tnaa eg jaga, 
Um 6et tnfje 6ugjer stort 
Haar eg paa mitt 2trbet sullar, 
£jell naar Ct-t fell^meg lang, 
f)ell naar alt tfring meg tuUar, 
maa eg ifava meg etn Sang* 

ITfangt i ^etmen fann 6eg mana 
^ram te £etf aa Sang aa X)tft* 
iTtangt ce prangt aa font forbanna: 
Vonb aa ijatm eg saang um slift. 
Du som bcere X?erf fann gjera 
Sfaa naa tnfje Ice at meg: 
(Eg sfaa tngjo 2tpunn bera, 
tEusen tEaff eg fen6er 6egl 



Digitized 



by Google 



— ?terkenils va ein gruveleg slerk Kar, d^ae sannt 
dae! truleg, etter Segni, endaa sterkare hell » Store- 
gut «, som han helles se mykjy lik i sume yttre Hende. 

Sterkenils va f0dd i Brunkeberg paa ein liten 
Husmannsplass som heitte Rulleteig, men hosta Aar 
have eg inkje fengje sannspurt. 1 1752 blei han 
S0llater aa va daa utkondera te Fredriksverns Fest- 
ning, daa den blei uppatte bygd paa nytt Lag. 1 
1760 va han mae i dei norske Mannskapi, som blei 
utkondera te Holstein, daa den holstein-gottorpske 
Hertugjen, som hae blive Rysk Keisar, kom fram 
mae Krav paa ein Lut av Slesvik. Sterkenils laag 
ute ikring sju hell aatte Aar; denne Ugreia vara 
lengje, den, helt te 1773. 

Sterkenils va ti Aar paa dae fjore Tjugje, daa 
dae gjekk saa ulykkeleg at han blei ihelslegjen av 
Eivin Napasto, som han hae halle fe sin beste Ven. 
Denne Ugjerningji hende 1801. Ein kann saaleis 
sjaa, at Nils heve maatt vore ein gamal S0llater, daa 
han blei utkondera te Holstein. Du veit dei lout 
tene Kongjen saa lengje i dei Daganne. 

Her ae mange, som heve yngst aa faa sjaa noko 
paa Prent um Sterkenils, aa daa dae ser ut te, at 



Digitized 



by Google 



ingjen dugalegare vi gjera dae, heve eg tenkt, eg 
ville freiste. Aa kann dae hende, at vrang Stav ae 
baere hell ingjen. 

Daa eg visste, at eg inkje kunne maale anten 
mae Diktats Haand hell Diktars Fargar, heve eg i dae 
meste halle meg te Sogo, saa som ho gjeng paa 
Folketunga i Selljor, aa heve inkje Sterkenilsen min 
blive for liten, saa heve han daa inkje blive for stor. 

Paa Vers eg ei Sogu naa seta skaa 
Fe alle, som Hug hev te lye paa: 
Dae ae um ein Gut, som ae vaer ein Sang, 
Saa den burde vera baate go aa lang. 

»Sterkenils» Navne ae paa min helt, 

Aa baere dei slaer'n 'kje upp i Velt! 

Dae Navne dae ae fulla viom kjent. 

Men de beste ae gioymt, som mae honom ae hendt. 

Ei Kjempe han va av dae gamle Slag, 
Her f0as 'kje slik' etter denne Dag! 
Aa dae som mae Sanning eg att kann faa, 
Dae vi eg naa prove aa kvea paa. 

Der Magti ae stor, der ae Vite mae: 
Dae ae naa ei Lykke i Vaeri dae, 
At kollutte Ky dei fekk inkje Honn, 
Aa ti Manns Vit ae der i ein Bjonn. 



Digitized 



by Google 



9 

mis bii f0bi>. 



■Gjenge som : Nu har det kommet i mine Tanker. 

Han kom te Vaeri, denne Karen, 
Paa vesle Plassen Rulleteig 
I Brunkeberg paa Grovegaren — 
Dae endaa den som Olav eig; 
Naa ae ban innattlagd te J ore," 
Men Tufti kann du ennaa sjaa, — 
Men sannsagt gjenge naa dse Ore, 
At Sterkenils kom derifraa. 

Ei Gaang laag Mor bonoms aa dr0ymde : 
Ho tones sjaa saa stout ein Kar — ; 
Aa denne Droumen vael bo gj0ymde; 
Dae va som bo ein Otte bar: 
Fe, daa bo vakna, uppi Nuten 
Ho desse Ori boy re faer: 
»Naa be eg deg, du passar Gut en, 
Som du innunder Belte ber!« 

Saa gjekk bo ne-i Jore breidde, 

Aa mae ein Ask som stende der, ' 

Der blei bo sjuk: ein Gut bo fodde; 

I Doupen Navne Nils ban fser; 

Den Askjen kunne lengje syne, 

Der Nils ban fekk sin fysste Vask; 

Fe ban va stor aa seig aa tyne; 

Aa ban blei kalla Nilses Ask. 

Tvo Kjeringar som ingjen kjende, 
Dei kom aa navia Baane daa; 
Dae va den fyst' aa seinste Vende, 
Som bo dei Kjeringann fekk sjaa. 



Digitized 



by Google 



10 

Dei dette kva, daa bort dei kverver: 
»Den Guten skaa bli stor aa haev, 
Han Magti skaa av »Grute« erve, 
Naar Merramjolk de honom gjev«. 

Aa ofte hoyrde dei, dae mussla, 
Mse Vogga av seg sjov ho gjekk. 
Rett som dae va, saa ut dae russia, 
Fe Staal dei snart i Vogga fekk: 
Ein Kubbestol ikoll dae rende, 
Dae oua aa dae barma seg: 
»Naa ae dae visst den seinste Vende, 
Me kjeme hit aa voggar deg!« 



Dae ae Segni, at Nils blei uppfedd med MerramjeBc^ 
aa at dae va den, som gjore honom saa sterk. 



VcsU Jtils m(c €ammi urn Vaavcn. 



Gjenge som: Bandt alle Lande i 0st og Vest. 

Aa »Baan« aa »Veslegut« heiter eg, 
Men Pil aa Bogje hev eg mae meg: 
Kom Reven roue, 
Naa skaa du doue, 
Naa skyt eg deg! 

Aa hei aa haa, dae bli Moro naa : 
Naa maa eg gjaete dei Lammi smaal 
Der Soli skine 
Paa Blomann fine, 
Der skaa dei gaa. 



Digitized 



by Google 



1 1 



Nei Rev, du slett inkje tenkje maa 
At du meg Lammi skaa stela fraa : 
Kjem du i Mogjen, 
Eg skyt mae Bogjen; 
Dae skaa du sjaa. 

Der sullar Bekkjen aa Soli skin, 
Der set eg Blomar i Hatten min, 
Der hev eg Baatar 
Aa Skip aa Flotar 
Paa Sj0en fin. 

Te Mast eg set upp ei Hanafjaer 
Aa ut te Gulilande daa eg fer. 
Sjaa Skipi reilar, 
Aa sjaa dei seilar, 
Snart ae dei der. 

Saa kjem eg att mse ei Tunne Gull,, 
Mae Lamm aa Souir mae Silkjeull, 
Mae Fuglar kJ0ne, 
Baat' blaa aa gr0ne, 
Som syng i Krull. 



Jtils (t hovtc 0j[<«ter; 

Naar Soli gyller hogste Nut, 

Or Sengji dei meg riv: 

Mae Stort aa Smaatt, mae Lefs' i Klut 

Eg ut te Skogjen driv. 

Eg jalar ifraa Nutann ner, 

Aa Gjeitann kring meg krur, 

Eg FJ0II aa Bygd ikring meg ser 

Aa blaes i Langelur. ' 



Digitized 



by Google 



12 

^Som eg i Brakandalen va, 
Heelt Bj0nnen slik ein St0y; 
Eg sto aa skalv som Ospebla: 
Eg trudd' eg skulle d0y. 

Aa Bj0nnen kom paa Tvobein ou, 
Dae va ein Gufse-Kar, — 
Han slo mi Vetrungs Kvige dou, 
Aa bort han hennar bar. 

Men Gjeitann uppi Fjolle floug, 
Der 0rni bygde Rei, 
Aa alle Kyne i ein Houg 
Dei sette etter, dei! 

Dei blees aa bura, aa dei grov 
Aa stanga Jori upp, 
Aa Bj0nnen som ein anen Tjov 
Lout r0me hovustupp. 

Men Gvitfell uppi Skuten ieet, 
Han ha forloupe seg: 
Eg sto aa lokka, aa eg greet, 
Aa Gvitfell svara meg. 

Aa Gvitfell, Gvitfell, dett du ne. 
Eg syter meg ihel! 
Daa kann eg inkje vera te! 
Dae tott' eg, minns eg vael. 

Men AsbJ0nn Farstoul fira blei 
Utfyri ville Skut, — 
Han tok saa mangt eit 0rnerei, 
Dae kann du tru va Gut! 

I Himelsh0gdi sveiv han der 
I Bastetougji lang, — 



Digitized 



by Google 



Eg syns eg honom ennaa ser — 
Mae Gvitfell i sin Fang. 

Eg heiltupp kysste Bukkjen min, 
Kring Halsen honom treiv; 
Aa Gvitfell mekkra Glaeen sin, 
Aa etter meg han sveiv. 



ails tetter Ifiaa SclliovspvcsUn. 

Som: Til ein Hermann var Storegut skriven. 

Fe Presten eg naa heve gjengje, 
Aa naa maa eg syte meg sjav: 
Eg Helsa aa Styrkje hev fengje, 
Aa Rikdom eg veil inkje av. 
Eg faer ihjaa Presten Herr Ole 
Ny Klaenning fraa Haand aa te Fot: 
Nyss Vest fekk eg av honoms Kjole,. 
Te Brokji mi fekk eg ei Bot. 

Men Aari, der heime eg stuka, 
Dei gl0ymer eg aller min Dag: 
Daa Beri eg plukka i Skrukka, 
Daa va dae i Ijosaste Lag! 
Daa Paggjen i Haandi eg hae, 
Dae tottes meg falle saa rart; 
Aa Mor ho sto tuttra aa sae: 
»Du lyes vael heimatte snart!« 

D'ae gott ihjaa Presten aa vera, 
Aa Fruga ae ovlaete snill. 
Dae, som dei meg set, kann eg gjera.. 
Igjaar fekk eg Laks, som va gill! 



Digitized 



by Google 



14 

'Men her kan du tru dae ae Leven, 
Forstyra dei meste meg gjer: 
Eg tott dae va gillt uppaa Groven, 
Men dae va naa lite mot her. 

Her ae naa saa faelt mae den Stasen, 
Saa et dei mest alt, som ae te! 
Her braeser dei Fugel aa Jasen, 
Saa Nasanne gjenge mest te! 
Aa rett som dei dansa aa staaka 
Aa kva, daa her Gjestebo sto, 
I Sko aa i Stakkar dae braka, 
Mest like som Tora ho slo! 

Men faelast va Klappen aa Kyssen! 
Som Honur paa Taeann dei sto, 
Dae tottes eg heilt va eit Bissen 
Aa tola fe Kj0t aa fe Bio! 
Dae ae daa forskrekkjeleg Jentur, 
Som like paa Karanne flyg! 
Men dae va naa Fantar aa Fentur, - 
Naa kann de vael tru eg'kje lyg. 

Her gjeng her i Garen ei Jente, 
Som ae saa urimeleg Hi, 
Ho halle seg naa av dei plente. 
Eg trur a ho gifte seg vi! 
Men, Sigri, dae tar du 'kje tenkje! 
Nei aller saa frir eg te deg! 
Du tar inkje Kinnpusten blenkje, 
Aa hava slik Umsut fe meg. 



Digitized 



by Google 



15 



tills stng uitt baa Ifan aa ©iermunn 
va Smaagntav. 



(Gamall Stevtone.) 

Der stend eit Tre i min Faers Ton, 
Som blikar mae Louve paa: 
Kringum dae me sprang som Bon 
Aa.bygde Husi smaa. 

Ennaa eg minnes saa ven eia Vaar: 
Soli paa FJ0II rann upp; 
Byljo ho rulla mot Straandi klaar, 
Aa Fuglanne saang i Topp. 

Staren han kvittra paa Stogutak, 
Pus laag paa Hella lat; 
Erla i Tone hoppa spak, 
Aa Skjeri paa Spiren sat. 

Mor ho sat i Svolegang, 
Kinna paa Romen sin: 
Kringum me mae Boganne sprang 
Aa skout gj0nom Laavedynn. 

Liten Bekk innmae Stogo rann, 
— Han ennaa mi Vise kann — : 
Der sette eg baate Sag aa Kvenn, 
Aa seila te Engelland. 

Kringum Husi grone Eng 

Bylja me Blomar smaa: 

Dei rosutte Fivrell mae Gull paa Veng 

Me der ville fange aa sjaa. 



Digitized 



by Google 



i6 



Av Siljukvist me Floyta skar, 

Aa Lu me flette av Or. 

Fraa Skogjen me Ber i Skrukka bar 

Heimatt te Far aa Mor. 

Aa naar eg nye Klaeir fekk, 

Eg minnes, boss eg va gla! 

Naar Kniv aa Slir paa Knappen hekk^ 

Alt voksen Kar eg va. 

Naar me mae Fiskestaangji gjekk, 

Aa ja, dae va vael Leik! 

Kvor Gaang ein Fisk paa Krokjen hekk^ 

Av Gle-e h0gt me skreik. 

Aa naar at eg va Juringgut, 
Eg klouv i h0ge Tre, 
Huska paa Grein, aa utivi Nut 
Eg ruHa Steinen ne. 

Gille Kjempur me stundom blei, 
Som Roland og Buremann: 
Te Kamp me paa Slaategjaere rei, 
Aa Ougo i Kjempunne brann. 

I Naevrehatten me Fjaerir bar, 
Sabelen va av Tre, 

Aa um Kjempa va aller saa stri aa bar, 
Saa maatte ho endaa te. 



Nils hae ein Gut, som dee fer honom, daa han va eitt 
Aar, som ou heitte Gjermunn: han hae reist upp Bror sin. 



Digitized 



by Google 



17 



ilils stner Snagti si. 



Som: Staerkodder satte sig ned under Bakke. 

^Nils!« ropa Presten, aa Nils honom svara, 
»Nils! Du maa Skuresand hente i Dag; 
»Upp te Aarnoteren maa du naa fara, 
»Her skaa naa vera et gripalegt Lag: 
»Bispen skaa koma; aa ver naa 'kje sein! 
j>Golvi maa skuras saa gvite som Bein. 

»Sekkjen ligg hera, du full honom teke, — 
»Vegjen den ae naa baat' iange aa tung, — 
^>Kvarteie tek'n, naar du honom skjeke; 
»Tungt bli dae endaa: du ae naa saa ung!« 
»Inkje gjeng eg mae slik Pose avsta, 
^Gjev meg ein Tunnesekk, daa ae dae bra!« 

»Ja«, svara Presten, sto laedde aa gliste, 
-^Den teke Tunna aa den kann du faa. 
.»Maren, fyll Skreppa fe honom mae Niste! 
»Um fjorten Dagar, du kjem naa vael daa!« 
»Daa maa de vente,« sa' Nils aa tok ut. 
Presten sto lo at slik TuUing te Gut. 

Liksom ein Jase av Gare han sette, 
Skoti dei bratte han tok i ein Pust. 
Ungdomen veit du ae mota aa lette, 
Teke Prinsessa, — aa dae gjenge flust. 
Nils fyllde Sekkjen — han va inkje bloug 
Sp0nde saa heimatt, saa Flettunne floug. 

2 — Sterkenils. 



Digitized 



by Google 



i8 



Tri Fjorongveg ha' han Sekkjen aa bera: 
Dae maa du tru va ein skymeleg Rygg. 
Dae fysste Karstakje honoms skaa vera: 
Daa fekk dei sjaa han i Magti va stygg. 
Heimatt' han kom, daa dei Undaalen aat: 
Dae va 'kje fritt, anna Skjurta va vaat! 

Steig han i Stogo, saa Tile dae sekkna, — 
Slengde ne Sekkjen, laag flekkt som ein Lu. 
Presten han hopa aa blei saa han blekna, 
Snoutt sine Ougur han sjav kunne tru. 
»Naa«, sae Nils, »ae daa Sekkjen din full, 
»Ha' dae naa bare saa sannt vore Gull!« 



Aarnoteren ligg i Norgarsmarkji tri Fjorongveg suvest 
fraa Selljors Kyrkje. Der ae saa go Skuresand. Her ae 
ennaa mange, som hentar Skuresand derifraa. 



2lnne Ci tvaUav nm Vaavcn^ 



Som: Ein Huldrelokk. 

Hoyr, dae knepp i Laasen! 
Husk utav Baasen! 
Louve sprett i Aasen; 
Der durar Fossen fri, 
Der stende Blomen bli, 
Aa Grase dae gr0ne. 

Vaarklokka timar, 
Aasanne glimar 
Aa Juringjen rimar. 



Digitized 



by Google 



19 

Fuglann borti Holti kve, 
Goukjen gjel saa vent fraa Tre, 
Aa Huldri gjeng aa lokkar. 

Soli skin i min Gar, 

Soli skin i din Gar, 

Aa Orm seg i Tuva ringar, 

Fl0yta vent fraa Skogjen laet, 

Saa han stend i Doggji graet, 

Aa Bekkjen gla seg svingar. 

Trala la la la, ja! 
Eg ae saa sael aa gla, ja! 
Seer'n gvor ein Sta, ja! 
Ingjen Fugel daara meg: 
Naeste Vaar paa Kyrkjeveg 
Ber eg Brurkrona. 



ilils fortel uitt sine UnQlatsbagav. 



Som : Jeg er en simpel Bondemand osv. 

I Selljors Dal ae onaleg 

Innunder Skorve-Fjoll : 

Eg mangein Dag hev sulla meg 

Bortpaa den vene Voll ! 

Der va eg titt i Lag aa Ly 

Aa inni Dansen fouk, — 

Daa va dae Ungdom frisk aa kry! — 

Aa Eivinn Jensson strouk. 



Digitized 



by Google 



20 

Der saag eg mangei gille Moy, 

Som Blom bar i sitt Kinn; 

Men mylljom alle dei va ei, 

Som sat i Hugjen min! 

Den fysste Gaang eg hennar saag, 

Dae va mae Kyrkjele, — 

Dae va som noko i meg drog, 

Aa bloug ho stirde ne! 

Eg gjore baate svei aa brann, 

Eg sytte aa va gla, 

Aa saa ein Loudagskvel eg rann 

Paa Ski te ho avsta. 

Dae endaa seinst i Joli va, 

Mae Maanen sat i Li. 

Aa heimatt' kom eg ou saa gla, 

Fe daa va Anne mi! 

Eg heile Dagjen saang aa kva, 

Alt tulla kringum meg; 

I Droumanne ho fe meg va, 

Eg va saa lykkeleg! 

Ja du kann tru, at eg va gla: 

Snoutt kjend' eg der eg sto! 

Daa eg ha fengje Annes Ja, 

Va heile Vaeri go! 



Dae bar saa te, at der va ein Hund paa Prestegaren, 
som heitte »Fallan<, aa paa Juve va ei Tik. Urn Loudags- 
kvelanne, naar Nils reiste te Anne, som teente paa Li, stellde 
»Fallan« ou seg te aa vera me. Nils aa »Fallan« fygdes 
daa. Dette totte Nils va rart, kann du vita. Som han ei- 
gaang i Maaneljose rennde paa Ski bortivi Klokkarstogumoen, 
aa »Fallan« dilta jamsis, hoyrde dei Nils huska aa laedde aa 
kva dette Verse: 



Digitized 



by Google 



2 I 

»Nils aa Fallan reste bort fri, 
Nils aa Fallan reste bort fri, 
Fallan te Juve, Nils te Li, 
Fallan paa Husko, .Nils paa Ski 
Endaa kom Fallan farr te si!« 

Dette Verse som gjeng paa ein Hallingslaatt, spela 
Son te Nils, Olav Gullbekk, otte; han va Spelemann, han. 
Aa gvor Gaang, han hae spela dae, sae han: »D3e 3e, heilede. 
Visa etter Far du! daa han fridde te Mor«. 

Eivin Jensson va ein gamal Mann, daa Nils teente i 
Prestegaren. Han hae legje ute i sin Ungdom aa va ein 
ovlaete go Spelemann. Daa han kom heimatte, dikta han ein 
Slaatt, som han kalla »Fanteguten« 



ails fiem te 2lnne* 



Nils. 



Aa smett av Krokjen aa mae dae sama 
Dae ae saa leiskleg aa stande glama; 
Dae va ulileg, skull nokon gaa, 
At eg sto hera aa banka paa! 

Anne. 

Hokk ae dae naa, som stend der aa bankar.'* 
Her ae saa mange som ute vankar! 
Du kann naa siett inkje koma inn, 
F0rr du fortel, hot du ae fe ein. 

Nils. 

Saa kail ein Noravind kring meg tyte, 
Dae ae saa kallt stande lengje ute! 
Aa eg ae eismall, aa dae ae eg. 
Eg veit naa vist, at du kjenner meg! 



Digitized 



by Google 



Anne. 

Saa kom saa inn, men far fint i Dynni: 
Ho skrike saa i dei stygge Jonni. 
Aa Saave hera, ho ae saa stor, 
Ho ligg aa Iyer paa gvort eit Or! 



TXnnc fl^t paa Stonlcn. 

Som; Kjeringji mae Staven. 

BJ0llunne upp me vender, 
Upp me paa Stoulen sender, 
Der skaa me heile Sommaaren bli, 
Der stende Blom aa Smyle i Li. 
Bjollunne upp me vender. 

Ryngja eg ber paa Armen, 
Etter kjem heile Farmen. 
Borkjen han kjem me Klyvi si ou, 
Der hev eg Salt aa Kjaese aa Brou, 
Salmebok i Barmen. 

Hugaros aa Fribot! 

Kranselin aa Libot! 

Kyne, kusaet! kom store og smaa! 

Sikk, sikka Sou! Kir Stuten den graa! 

Husprei aa Vibot! 

Lokkjen mot Fjolle Ijomar! 

Runntom ae Sol aa Sommaar! 

Paa Stoulen me fer mae Holkar aa Spann, 

Der skaa dei sjaa hot Anne ho kann. 

Sumtelu sumtu seia! 



Digitized 



by Google 



23 

I Haddinn ae gott aa gjaete, 

Bj0llune kring meg laete! 

I Skuggjen eg der mae routt aa me gront 

Navne aa Kongjens Krone saa kJ0nt 

I Skjurta fe honom sete. 

Fuglann i Hoiti kvittrar, 
Tj0nni ligg mjuk aa glittrar, 
Loudagjen kjem, aa Soli ho sig: 
Daa veit eg ein som Kleivanne stig! 
Sumtelu sumtu seia! 



Paa Nils's Ti aa derumkring va Karmannsskjurtunne 
utsouma i Bringa. I Vesten va eit runnt Hoi, aa under dae 
souma i Skjurta lae dei ein Ulledott, som dae flamesouma i 
5kjurta sto ut igjenom Vesten. 



ilils licm te 2lnne nppaa Stoulen. 

.Som: Gaar jeg nu mig i den grenklaedte Skov osv. 

Upp ifraa Dalen ei fin Sommaarnaatt 
Sprang han te Anne aa tulla ein Slaatt; 
Fossen han dura i Skare i Skom; 
Fj0lle sto anga i Louv aa i Blom. 

Bekkjen han sulla aa hoppa, va gla; 
Vinden han leika i Louv aa i Bla; 
Bj0rkji ho blekkra aa sto som ei Brur, 
Helsa vaelkomen i Li aa i Ur. 



Slaattanne vene han h0yrd' i ein Nut, 
Utmae der houka aa laedde ein Gut: 



Digitized 



by Google 



24 



Nils blei saa undeleg av denne Leik, 
Maanen sto vakte paa Fjolltoppen bleik. 

Naatti va Ijose, ja mest som ein Dag; 
Sjav va ban ou i sitt gla-aste Lag: 
Vakjen ban droymer aa trallar aa kve, 
Gjeng som ban ville traa Nutanne ne. 

Runnt ikring Sele laag Souir aa Nout^ 
Kaasa aa jorta i Mosaseng blout, 
Geitanne iaag inni Eisa, dae Kraam! 
Gvitfell mot Nils som ein OfFser ban kaam. 

Inne sat Anne mae utslegje Haar, 
Aa liksom Blomen bo bl0md' i sin Vaar.. 
Igj0nom Selsveggjen glytte ban inn, 
Der sat bo Anne aa gl0dde i Kinn. 

Steig ban saa inn aa Gukvell bennar bou^ 
Rett' bennar Haandi si breie aa rou; 
Ho flidde si aa la Hjartae te, 
Aa innmae bennar ban sette seg ne. 

Saag bennar djupt inni Ougae inn, 
Anne bo rouna saa vent i sitt Kinn. 
Sat dei saa dr0sa der beile den Naatt, 
Morgosol seinste paa Tindanne spratt. 



Anne va lit!, men flink aa gvass av seg. Ho^gjeklc 
ifraa Langedal ivi Fjaile te Nes, ei go halv Mil, skar Maale 
sitt aa gjekk heimatte sama Dagjen. 



Digitized 



by Google 



25 

tCussen frir te TXnnc. 



Tone av Droumkvaede. 

Anne ligg dr0ymer, rou aa gvit; 
Bekkjen han ute silar. 
Framm paa Sengji ein Gut der sit; 
Saa vent han kve og spilar. 

Vinden leikar i Bjorkeli, 
Bekkjen han ute suslar. 
Mae Smiledokkji saa ven aa bli 
Den Guten te Anne muslar: 

»Vakre deg naa, mi venaste Moyf 
»Lykka ho paa deg drygjer. 
»Eg vi leva mae deg aa d0y, 
»Naar heim-te mae meg du fygjerf 

»Sylv aa Gull saa heve eg nokk, 
»Garar aa blanke Salar; 
»Me hev' sama Prest aa Bok, 
»Aa sama Maale me taiar! 

»Tak denne Drykkjen eg retter deg«^ 
— I gylde Stoup han blenkte — 
»Du skaa naa bli saa sael mae meg, 
»At du dae visst aller tenkte. 

»Heime sit Mor aa ventar deg, 
»Syster aa alle sama. 
»Drikk ut Stoupe aa fyg mae meg 
»Der ae dae Leik, du, aa Gama!« 



Digitized 



by Google 



26 

Anne ho laag aa las aa ba, 
I Klaei ho vael seg dytte, 
Daa ho saag upp, ho eismall va, 
Aa Soli fram ho glytte. 



TXnnc tvc mc^ Ifo gjceter^ 



Gamall Stevtone. 

'Naa ae eg som ei Fele gla, 
Som Hind i grone Dalar: 
Eg tenkjer paa 'n gvor ein Sta, 
Aa te 'n kve aa jalar. 

Der bortmae Haddinn gjaeter eg 
Graasou aa alle hine. 
Eg lokkar paa Graasou, han svarer meg, 
Saa soumar eg Rosunne fine. 

Aa Graasou du ae min egjen Sou, 

Aa derfe saa bere du BJ0lla. 

Eg gjeve deg Salt aa eg gjeve deg Brou, 

Saa legge du Osten i Kolla. 

Mae Graasou eg heve Soulykka mi, 
Aa Graasou hev inkje noua, 
Fem Lamm hev han havt paa dei Aari tri, 
Aa ingjo av dei heve doua. 

Aa Graasou han hae dei Lammi tvo, 
Ein Bokaar aa saa ei Spire. 
Han gjeve meg Ulli saa fin aa go, 
Te Housten dei Merkanne fire. 



Digitized 



by Google 



27 



Aa Graasou han ae naa saa kjaelen, han, 
Aa meg kann du tru han kjenner. 
Ei Jakkull eg gjoymer, te eg faer Mann, 
Eg gjere baate veftar aa renner. 



nils hex l^eiittatte ^tolin. 



Som: Ifjor gjaett' e Geitenn. 

Saa va dae ein Dag som dae regnde aa ruta, 
Juringjen kom heim, aa han ylde aa tuta. 
»Aa Fr0lin ho Foten sin av heve brote, 
Her h0gt uppi Li-i ho ligg i ein Brote !« 

Daa sprang dei av Gare baade Gutar aa Jentur, 
Ja Presten aa Fruga aa Fantar aa Fentur. 
»Aa stakkars deg, Kyri mi, ligg du saa ille!« 
Aa fraa hennars Ougur ein Taarinn saag trille. 

Te Frolin mae Hest va 'kje Raa mae aa kaama; 
Men saa ha dei Nils, aa saa blei dae dae sama. 
Aa Nils han tok Fr0lin aa la' ho paa Nakkjen, 
Aa bar ho saa heimatt' aa la ho paa Bakkjen. 

Slikt hev eg hoyrt gjete at Bj0nnen kann gjera, 
Men naa va dae Nils som at gjere dae hera. 
Mae Fr0lin dei stelde aa kjaela aa smekte, 
Ho saag paa dei blitt, aa ho routa aa slekte. 

Dae vaa naa saa vonnt, at du kunne faa graate! 
Aa dae va den gillaste Kyr, som dei aatte! 
Dae va som ho skj0nna, ho feig maatte vera, 
Aa aller ho meir skulle molke hell bera. 



Digitized 



by Google 



Xlils bcngict Svattbalslicmpa. 

Som: Je teente paa Kjolsta ifjor. 

Han Steinar Svartdal va Kar, 

Som inkje skalv i Slira: 

Han va baade sterk aa har, 

Han laag forr att', fan fira. 

Mae Kniven han spokte ou, 

Dae va inkje langt forr dae small : 

Or Bufaerinn mangein Sou 

Aa Konn han paa Basstogunn staL 

Som full han i Vegjen dreiv, 
Saa m0tte han »Herr 01e« : 
Av Hesten han Presten reiv 
Aa sleit sund honoms Kjole: 
»Gakk inkje aa skjell paa meg; 
»Daa Sylv eg i Kyrkja stal, 
»Daa blei eg melde av deg, 
»Du gav meg fe Retten fal!« 

Aa stakkars den goe Prest, 
Som fekk saa klent eit Mote; 
Men Steinar dae styggje Best, 
Fe dette vael fekk bote. 
Tri Vikur heelt Presten Seng; 
Men daa han go atte blei, 
Han tok mae seg Nils sin Dreng,. 
Aa upp han te Svartdal rei. 

Daa Presten i Tune ri, 
Sto Steinar ute stirde: 
»Naa Steinar, du ae vael bli?« 
Sa Presten fUlt aa flirde: 



Digitized 



by Google 



29 

»Vi du naa halle Fre 
»Aa eit baere Menneskje bli, 
»Saa ska eg deg gjeva te 
»Aa bea fe Saeli di«. 

^Treng Presten noko i Sekk, 
^Saa sparar han seg Preka: 
»Du veil vael hot du fekk 
»Her ne-i Aasebrekka? 
»Vi du hava baere Bank 
»Heve Steinar goe Raa!« 

— »Aa hou!« sae Nils, »Skavank 
»Saa kjem eg te gjera. naa!« 

»Hot vi naa du, ditt Myhakk!« 
Skreik Steinar i aa kytte. 
»Aa Steinar, ver naa spak!« 
Sa Presten, fult han glytte. 
Men Steinar paa Haelen sveiv, 
Han fr0Ste aa Tennar skar; 
Te Nils han paa Kinne dreiv: 
»Her skaa du vael finne Kar!<:< 

Men Nils han honom heiv: 
»Naa ska eg Skarven skaka!« 
Mot Bakkjen han honom dreiv, 
Saa Rygg aa Siur knaka. 
»Naa be du venast du kann, 
»Din Tjov aa ditt arge Best! 
»Du helseslo mangein Mann, 
»Aa vyrer 'kje Bok hell Prest!« 

Aa Steinar han ba saa tunnt, 
Som Musi i ei Felle. 

— Aa vael va de honom unnt 
Her ivi heile Gjelle — 



Digitized 



by Google 



Te Nils han sae saa: 
»Naa fyrste Gaangji eg ba. 
»Du Sterkenils heite skaa, 
»Aa hu meg, fe Kar du va!« 



Ole Nielsen Spurv va fadd i Skien 9de August 1685. 
1736, den lyde Februar, blei han Prest i Selljor, aa doe 
her den i3de September 1753. Nils veit me blei Sellater 
1752. »Herr 01e«, som han alstott blei kalla av Bendanne 
her, va ein snill aa saktfaerug Mann. 

Eigaang hae han nere blive drepen av ein Kyrkjetjov, 
som sea blei retta um Naatti ; dae heve truleg vore dae sama 
Illmenne, som va heime uppi Svartdal, aa som va kalla 
»Svartdalskjempa«. Han heve visst vore ille ute fe denne 
Karen, ettersom han tok mae seg Nils, som jurde honom 
dugaleg upp. Daniel Michelsen Wulf, som va Praest her 
fraa 1671 te 171 3, blei skamskoren i Armen av ein drukkjen 
Mann, Sveinung Framgaren. Presten maatte heile si Leveti 
bera Haandi i eit Band, aa einj av Maehjalparenne maatte- 
alstott hjelpe honom, naar han skulle deile ut Naattvaeren. 



Stertenils Hi striven tc Jftongjens Jftar. 



Som: Der var i fordums Tid en Mand iblandt de Farisaeers 
Stand, som Nikodemus hed. 

I Fredriksvern han Unggut sto 

I sytten hundre femti tvo; 

Daa va han tjuge^Aar; 

Aa der han gait 

I eitt aa alt 

Fe vera stempla Kar. 



Digitized 



by Google 



31 

Va paa sin Post te rette Ti, 

Heelt rein aa blank Munderingji,. 

Va allst0tt tru aa grei. 

Av hog aa laag, 

Som honom saag, 

Han vyrskleg helsa blei. 

Som Skuggjen fygjer, hor ein fer,. 

Ein Navn aa Rykte mae seg her, 

Dae hev ein etter seg. 

Nils, du va sael, 

Fe allst0t vael, 

Saa talar dei urn deg! 

I Fredriksvern Varp han gjer, 

Aa tvo av dei skaa nevnas her, 

Som inkje gloymde blei: 

Tri Tunnur Salt, 

Ti Daler gait 

Paa Loft aa bera dei. 

Aa upp han hae kome flust, 

Men Troppi under 'n blei knust;; 

Han vann Tidaleren, 

Aa alle kom 

Aa kappas um 

Aa faa 'n te sin Ven. 

Ein store Stein dei lyfte paa: 

Seks Mann kan inkje honom faa 

Te nye Festningsmur. 

Nils ba dei daa 

Aa gange fraa, 

Aa Folk ikring 'n krur. 



Digitized 



by Google 



32 

Aa Nils han tok i Steinen Tak 

Aa lyfte honom, saa han sakk 

I Jor te Oklo ne, 

Daa dae va gjort 

Baat' vael aa fort, 

Sa' Kommandanten dx: 

»Slikt Tak her aller meir bli gjort! 

» Den Steinen skaa 'kje gjoymas bo.rt, 

»Men naa den stende best 

»Mae Porten der 

»Te Minne her, 

»At Nils hev' honom rest«. 



Steinen stend der ennaa innmae Porten. 



Jlils (t gift atann* 



Som: Blandt Fjallstogas Nutor osv. 

Der inn under Fj0lle han sette sitt Bu 

Aa Skogjen han hoggj' ivi Ende, 

Dae va fulla Guten sin dae som kunn' ru; 

Der brout han aa Brotar han brennde, 

Saa R0ykjen paa Nutanne laag som ein Hjell; 

Dae dura i Skogjen fraa sprakannes Ell, 

Der Bj0nnen forr heime seg kjennde. 

Paa Oksli han brukje te Husi bar fraro — 
Dae va saa i Markji dae dona — 
Dae kann eg no seia at Sogo ae sann. 
Da va endaa Veggjer som mona! 



Digitized 



by Google 



33 

Saa flutte han dit baat' mae Koppar aa Stell: 
Der Fj0lltoppen lyste i Morgo aa Kvell 
Saa gott mae si Anne han ona. 

Dei elska gvorandre, aa Lykka va go; 
*Fe Kjaerleikjen den ae naa Krona; 
Aa Nils han va flinke, aa flinke va ho; 
Saa kann du nokk tru at dae mona. 
Um Folkje va fatigt, aa Stogo va laag, 
Slik Saela aa Vyrna aa Hugna du saag: 
D'ae Folkji som gjer du kann ona. 

Aa Stogo aa Koppann va gvite som Bein, 

Aa L0nalouv Himlingjen prydde, 

Aa Soli saa bli gj0nom Ruta ho skein, 

Te Saela derinne ho seg krydde! 

Um Sundagann sat dei i reintvegne Lin, 

Dae va slik ein Hugna aa koma der inn; 

Titt Luther fraa Hogsaete lydde. 

Ei Kyr aa tri Geitar dei ha, dae va alt, — 
Men Gulhos fekk feitaste Tugga. 
Ho molka si Ryngje, saa Fraao ho valt; 
Um Vaaren i Li-i ho lugga; 
Aa sjov kom ho heimatt, gvor einaste Kvell; 
■Naar »Gulle« ho bar, kann du tru der va Stell; 
Aa titt innpaa Tile ho rugga. 

Han Veslegut va no i Kalven saa gla, 

Fe »Veslekyr« veit du han aatte! 

Naar Kalven skull' d0y, aa han greet aa han ba! 

Dae va fysle Suti han m0tte. 

Men naar der kom Geitungar, Gama der blei: 

Paa Bor aa paa Benkjer han dansa mae dei, 

Saa reine aa fine aa kaate! 



3 — Sterkenils. 

Digitized by VjOOQIC 



34 

Nils rudde upp »LangedaI«, ein Husmannsplass, sonu 
ligg i »Trollebotten«, ein traang Dal, som heyrer te Selljor,, 
aa som ligg bortafe Fjolle suvest ifraa Selljors Vatne. 



nils bit ntlonbcva te J^olstctn* 

Som: I Rosenlund under Sagas Hal. 

Ein Dag te Langedal kom der Bo^ 

At Nils va utkondera. 

Aa tenk deg bare ho Anne daa, 

Naar Nils han mae skulle vera: 

Paa Tone stende ho att aa graet; 

Aa ne-i Grase ho sender, 

Daa Mannen upp etter Kleivi set: 

»Naa seer eg Nils seinste Vende!^ 

Men som ho daa heve graate ut, 
Ho be aa lettnar i Sinne. 
Daa gjeng ho inn att te vesle Gut 
Aa kysser honom paa Kinne. 
»Aa Gud vaelsigne deg, Soten min, 
»Naa ae du eismall mae Mamma; 
»Me be te Gud fe Papa din, 
»Aa at han heimat maa koma!« 

Aa Nils^fraa Kleivi han stirer blitt 
Dit Stogo stend nepaa Vollen. 
Men som han daa heve stae litt, 
Han stigar fort ivi Kollen: 
»Men skaa du sture, som ae ein Kar^ 
»Hoss bli dae daa fe dei veike? 
»Aa f0rr eg felle, dei skaa bli var, 
»Eg kann mae Uvenen leike!« 



Digitized 



by Google 



35 



Stctlcnils 0ieir store Vatp ne-i 



Som: Stusle Sundagskvelden. 

Sterkenils va snille mot sin Undemann, 

Vyrde va han av dei store; 

Avgu gott av Kongjen va han lika, han; 

Tru han va, aa Varp han gjore. 

»Denne sterke Normann« alle bisna paa, 

Inkje lang, men som ein Smiustabb-te sjaa; 

Agje av 'n sto: 

Der som fram han tro, 

Rom fe honom stott dei gjore. 

Kongjen kjem der Sterkenils han stend paa Vakt, 

Trummunn gjeng, i Honn dei tutar: 

» Sterkenils, guddag! kvi ae du saa forsakt? 

»Lengtar du te dine Nutar?« 

» Hill, min Majestet ! « han svarer ende ut, 

» Veikenilsy eg faeler, eg bli her te Slut ! 

>'>Br0kan sleng kring Laar; 

»Utt i Skjegg aa Haar 

»Vekse Kongje, dine Gutar. 

»Lite Mat me faer, aa Stumpen den ae raa; 

»Sjave gjeng dei mett' aa gJ0dde;* 

» Kongjen sjav, han vi visst helle ha' dae saa, 

»At me vael skaa vera f0dde.« 

»Takk, min Nils, naa skaa her bli ein annen Sjou: 

»Kongjens Karar dei skaa inkje lie Nou!« 

Daa kom der i Slump 

Baate Kj0t aa Stump: 

Nils aa Kongjen va dei raedde. 



Digitized 



by Google 



?6 

Kongjen k0yrans kom ein Dag mae Hestar tvo, 

Dae av Vogn aa Selar straalar: 

»Sterkenils!« skreik Kongjen, »eg veil du ae go, 

»Kann du halle mine Folar?« 

Nils i Nevann sputa, treiv i Vogni bak, 

Saa imot ein Stolpe tok han Spennetak, — 

Upp fe Heste-Bein 

Spruta Sand aa Stein — 

Helt dei, alt dei slaer aa skraalar. 

Kongjen klappa blileg Sterkenils paa Haer: 

»Gjetore deg ut skaa bera! 

»Eg min stoute Normann vaagar, hor'n fer! 

»Du mae Hoffe mitt skaa vera. 

»Offsernavn du faer, aa Baand aa Stjonnur ou, 

»Sleppe slite Ti-i uti Traang aa Nou, 

»Bare naa aa daa 

»Ovtak eg faer sjaa, 

»Som min Normann stor kann gjera.« 

»Tusen Takk, min Kongje!« Nils han svara daa, 

»Dae va meir, hell eg kann vente. 

»Men faa Anne mae meg, dae va ingjo Raa; 

»Sjav saa tek eg ou te lengte!« 

»Stakkars Nils,« sa Kongjen »dae 'kje gott fe deg! 

»Her ein Skjenk te Anne, — hels ho saa fraa meg! 

»Men f0rr heim du fer, 

»Kjem du innum her! 

»HeimIov naa du snart kann vente «. 



Digitized 



by Google 



37 

2lnne sit l^eime aa iullat fe ^aanc. 



Som: Den vanlege Baanetullen. 

Kvellen feller Skuggar, 
Mamma Baane huggar, 
Rosen skaa 'kje koma inn 
Mse den faele Ungjen sin, 
Naar Mamma sit aa ruggar! 

Sov min S0te Sulie, 
Gjaevare hell Guile! 
Bli lik snille Papa din, 
Han ae fiiUa Guten sin: 
Han laag ou i Tulie! 

Mamma feller Taarir: 
Ivi sake Baarur 
Papa foor te anna Land, 
Heim han inkje koma kann, 
F0rr Guten kjem mse Aarir. 



Stettcnils slc^s mc^ ein steirf 
(En^elsmann. 



Som: Sterkodder satte sig ned under Bakke. 

Seilans fraa Engeland kom der ei Skute: 
Kokkjen umbord va eit Ovting te Mann; 
Dae va naa Gut som kunn' kyte aa rute: 
Hore han foor, han 'kje Likjen sin fann. 
Grim saag han ut, han va sinna aa spraek^ 
Ivi tri Alne, aa dugaleg trek. 



Digitized 



by Google 



3« 

Sterkenils h0yrde han gjete paa Staen; 

Bo etter honom han sende avsta: 

Han kunne slett inkje tola den Skaen, 

Naar dei fortaalde, han sterkere va. 

Nils va den Guten, som slett inkje skalv: 

»Beini paa Engelsmann stend som paa Kalv!« 

Kjempunne m0ttes, aa Ringjen blei slegen; 
Fselt skreik daa Mugjen, at fram dei skulF traa. 
Daa blei gvor Guten vael maelde aa vegjen 
Mae alle Ougur fraa Topp aa te Taa. 
Sterkenils beit av sitt Tobbak ei Skraa, 
Sto som ein Stakje mae Tornosten paa. 

Engelsmann, han hae smurt seg mae Saape, — 
Daa kann du vita hot Tak va aa faa, — 
Saa maa du tru, at han tok te aa haape, 
Liksom ein B0kaar saa rende han paa: 
Sette mot Bringa paa Nils, saa han skvatt; 
Or Nevanne honoms som Fiskjen han smatt. 

Haapa tebakars aa hopes seg bende, 
Laga paa nyom seg te mae eit Renn; 
Men daa han Skallen mot Sterkenils rende, 
Sterkenils Lokanne slo ikring den: 
Daa maa du tru, han fekk Haare sit kjemtt, 
Liksom ein Rev han i Soksi sto klemt. 

Hevde han honom i Lufte i Sinne, 
Saa han i Uvite datt ne mot Jor! 
Daa maatte atte Utlendingjen finne. 
At her ae spelege Karar i Nor. 
Kongjen han sae, daa dae han fekk sjaa: 
»Alle fe Sterkenils vara seg maa!« 



Digitized 



by Google 



39 

ilnne Ungtat aa llagat. 



Som: Heyr naa Sigri Dotter mi. 

Eismall maa eg sita her, 
Venen min saa tru aa kjaer 
Gvor ei Stund eg saknar. 
Kvellen tungsam ae aa lang; 
Yondt eg droymer mangei Gaang, 
Saa eg skjelv aa vaknar! 

Somtir syns eg ban ae dou: 
Somtir ae han i stor Nou, 
Der som Krigjen rutar. 
Dagjen seint som Viko skri, 
Naatti just ae liksom tri, 
Tit eg ivi tutar! 

Venta hev eg mange Aar, 
Aa naa heittes dae i Vaar, , 
At han heim vill' koma. 
Daa fekk eg saa go ei Tr0st; 
Men naa ae dae langt paa Houst, 
Vent' eg maa dae sama! 

Kanskje ligg han djupt i Jor! 
Olav hj0lp di arme Mor, 
Te gvor Dag ho veiknar! 
Slite hev' ho, saa ho sleng, 
Dae meg heilt te Kvikjen gjeng, 
Gvor ein Dag eg reiknar! 



Digitized 



by Google 



40 



Stctlcnils licnt l^eiiit attc. 



Som: Der var en Tid, da jeg var meget lille. 

Mae Rokkjen Anne sit mae Tyriellen, 
Men Olav ligge S0ve paa sitt Kinn. 
Paa Ruta Regne slaer i svarte Kvellen; 
Ho hoirer Karmanns Fet: dae stige inn. 

»D'ae Nils« skreik Anne aa fraa Rokken sende^ 
»Aa guskjelov, saa kjem du heim att daa!« 
Aa vesle Olav upp or Sengji rende; 
Men han blei raedd, daa han fekk Fanten sjaa; 

Fe Nils han i si Uniform ae klaedde 
Mae blanke Knappar aa ein h0ge Halt: 
»Aa stakkars deg, min Gut, saa ae du raedde! 
»Aa nei, du kjenner nokk 'kje Papa att!« 

Daa blei der Gama, dae kann alle vita, 
Aa alt dae va naa baate gott aa vael: 
Daa va han fri aa kunne heime sita, 
Aa manngein Dag han va mae Anne sael! 

Aa Kjenningar dei daa te honom reste, 
Dei nye Tien lout av Nils faa visst. 
Aa mykjy han fortaalde paa dae beste 
Um Varp aa anna, men som naa ae misst. 



Da han kom atte fraa Danemark aa kom uppaa Kil- 
aasanne, beygde ban ne ei liti Furu aa hoggje Toppen av 
ho. Den Furo voks upp te eit stort Tre. Ho stende der 
endaa den Dag i Dag, mae avhogjen Topp. 



Digitized 



by Google 



41 



SUtlcnils Ifoggc T^xnl. 



Som: Det lyser over Norden fra Freias blanke Rok. 

Mae 0ksi ivi Nakkje te Skogjen Nils han stryk, 
Han Tre-i legg i Bakkjen, saa dae av honom ryk. 
F0rr Sol bak FJ0II ae skri-i, tri Tyltir legg han ne, — 
Du veit at f0rr i Ti-i, dei hoggje store Tre. 

Han 0ksi sjella gvesste; saa hart han h0gge te, 
At va ho av dae beste, ho sokk te Skafte ne. 
Uheppe Nils saa ofte av gvasse 0ks ha havt: 
Han rokk 'kje meir hell skjefte aa gjcra nye Skaft. 

Aa va dae saa, dae trefte han Tre-e la' i Best, 
Dae honom inkje hefte, endaa dae hart sto fest : 
Saa drog han dae fraa Stuven, saa dae paa Markji laag; 
Framfyre sto dae Skuven : dae va som Troll du saag. 

Eigaang han Binna ro0tte, han foor fraa Skogjen ne; 
Han 0ksi atte sette der mae dae seinste Tre; 
Mae bare Haand han m0tt'o, dei tok eit Ryggjetak, 
Men daa dae lei i Oto, blei Bamsemoer spak! 

Han Kniven drog av Bakje, i Binnekjeft den rok; 
Aa der den som ein Stakje mot hennars Kjeftar tok. 
Mae gvasse Klo ho fluste, ho slo, ho brout aa gvein; 
Men mae ein Stein han knuste dei hare Bj0nnebein. 

I Furo der dae hende, der hoggje han seg ut. 
Den Dag i Dag han stende der i ein Tyriknut! 
Han gott seg heve skore, dae hev eg spurt av Far: 
Han heve grovlagt vore, men endaa vene Kar. 



Digitized 



by Google 



42 

Nils hoggje seg verkeleg ut i ei Furo, som ennaa stend 
1 Brokefjall paa vestre Kanten av Trollebotten. Furo stende 
Tiaa turka. Paa Laavedynni paa Garen Dale heve han skore 
ut Haandi si inni flate Dynni: du heve alien skult sect slik 
Lokje ! Mitt inn-i Haandi heve han skore inn Navne sitt : 
Min Haand er god 
Nils 01s S0n. 



Stcttcnils livct gott 



Tone: Du Olemann i Heydal, no kann du vera bli. 

»Dae ae saa onalege helm i sitt egje Ton, 
D'ae gott aa vera heime mae Kjering aa mae Bon. 
Naar dei ikring ein leikar, daa kann ein vera gla, 
Naar ein maa hava Helsa, aa Kyri trivas bra! 

Aa her innunder Fj0lle her liver eg saa gott, 
Eg ville inkje byte i noko Kongeslott: 
Her heve FJ0II aa Himel aa Fjor sitt rette Lag, 
Aa Lykka heve fygt kaann alt innte denne Dag! 

Fysst Langedal eg rudde, saa Gullbek hera su, 
Ei Kyr me fystuns f0dde, naa f0r me fire, du ! 
Aa Anne ae slik Kjering, eg vaagar hennar fritt, 
Te spinne aa te veva aa stelle Huse sitt. 

Eg seie dae mae Anne:. »Du arbeir reint for hart, 
Fe hell du paa mae delta, du ut bli sliti snart! 
Naa he me kome unda, du treng 'kje slite saa: 
Me ae saa vitt te Folk, du kann deg ei Jente faa! 

Naa kann du sita inne aa spinne Horr aa Hamp, 
Eg vi 'kje have Kjerringji mi te Arbeisgamp. 
Eg veit at mangein Mann ae mae Kjeringji slik Slarv, 
Eg trur han gj0nne sprett'o fe Mykjalass aa Harv!« 



Digitized 



by Google 



43 

Her legg eg deg, Blakkjen, i Jori ne: 

Dae ae saa tungt aa gjera; 

Men paa din Gravhoug eg set eit Tre, 

Som Louv ivi deg skaa bera: 

Eit kjaerlegt Minne dae vera skaa 

Urn meg aa Blakkjen, fraa me va smaa. 

Her leg eg deg, trugne Venen min; 
Takk for gvor Dag daa, Blakkjen! 
Du som mae vesle Guten din 
Sov under Fell paa Bakkjen ! 
Du, som hae saa gott eit Vet, 
Du, som mae meg i Stallen greet. 

Gl0ymer dei kaann, saa veit eg ein, 

Som vi paa dette b0te: 

Han kann nokk fmne kaanses Bein; 

Blakkjen eg gla skaa m0te! 

Saa ynskjer eg alle, som Hest skaa faa, 

Som eg aa Blakkjen dei liva maa! 



Daa Nils va saa umkring ti Aar, fekk Far honoms ein 
liten blakk Fole av Svein Groven. Han va moerlaus aa bare 
aatte Dagar, denne vesle Folen. Mor honoms hae snaava i 
Hella uppaa Stoulen aa stungje ein Stour igjonom Magjen 
sin. Blakkjen blei uppala mae Mjelkji av Blaageit. I Sol- 
skine kunne Nils aa vesle Folen liggje aa sova utpaa Bakkjen 
ihop under Skinnfellen. Folen kunne daa liggje paa Armen 
av Nils lange Slotunne, aa Nils kjaela'n, som dae va ein 
liten Broer han hae mae seg. Aa naar saa Nils lokka paa 
Blaageit aa sae: > Blaageit, Blaageit, naa maa du koma heim, 
vesle Folen ae tysst!« saa svara Blaageit uppi Bergji aa kom 
springannes heim, aa Nils molka daa Blaageit aa gav Folen 



Digitized 



by Google 



44 

Drikke. Dae blei ein gill Hest av Blakkjen, aa Olav, Far 
av Nils, hae'n saa lengje han livde. Han tente mange 
Paening mae Blakkjen, aa Blakkjen va alstatt fin aa feit, 
endaa Olav maatte koupe dae meste Fore i'n. Daa Nils va 
kringum atten Aar, doe Mor honoms, Aaste. I Likfaeri gjekk Nils 
ne i Stallen te Blakkjen, klappa'n aa sto aa greet, aa Blak- 
kjen sto aa strouk Hovue sitt innat honom, aa Nils kunne 
vael sjaa, at der trilla Taarir oto Ougo paa Blakkjen; han 
totte vael vondt, at Nils greet, aa han sakna fulla Aaste ou: 
ho hae kome me mangein Broumole aa Groutebite te Blak- 
kjen, ho. Daa Far av Nils doe, fekk Nils Blakkjen; daa 
va Blakkjen fem aa tjuge Aar gamall. Nils hae endaa kome 
att fraa Holstein daa, aa va saa umkring fem aa traedeve 
Aar: han maatte daa vera umkring sju aa tjuge, daa han 
blei utkondera. Nils hae Blakkjen, te han va ivi traedeve 
Aar, aa dreiv fram mangein Timmerstok fe Aall'en mae'n. 
Dae va endaa ein go Hest, men han blei helle noko sjur av 
seg paa dae seinste. Ein Hest kann bli gamall, den, aa vera 
endaa go, naar'n ae saa vael maestelt, som Blakkjen blei. 
Anne kunne inkje vera heime den Dagjen, Blakkjen skulle 
doy. Dae va endaa Sundre Dale, som skout Blakkjen; dae 
va inkje vente, at Nils kunne gjera dae sjav. Blakkjen blei 
graven ne i Hougjen neafe Bure. Paa Grefti sette Nils eit 
Tre. Ein kann inkje seia, at Nils kom te Manns av aa hava 
Hest; d'ae saa rart mae dae: dae synes sjella leae seg fe Hus- 
mennar aa hava Hest, um dei synes tene nokksaa gott mae'n. 
Nils sto seg baere, daa han sat mae bare Ky. 



Stctfcnils sect Stvgmt. 



Fraa Svartetj0nn dei titt blei jaga, 
Dei heyrde mangein stygge Laat; 
Paa mange Vis dae der seg laga, 
Mae Sus i Lufti, Enk aa Graat. 

I Tj0nni der ifraa ei Skorte 
Ei Deild blei eigaang kasta ne. 
Naa skaa dae heiltupp vera harte, 
Aa »Saeli hev vael fengje Fre«. 



Digitized 



by Google 



45 

Ei Gaang som Nils han la' av Gare, - 
Han ville etter Fugel sjaa, — 
Ein Mann i Tjenni blei han vare: 
Ein store Stein han lyfte paa. 

Gvorgaang han mest ha upp'n fengje, 
I Tj0nni Steinen ne-att skvatt: 
Saa sto han lyfte tungt aa lengje, 
Aa 0ya faelt, naar Steinen datt. 



Stcttcnils ibrenner tLiovn. 



Sjaa R0yk i tykke KruIIar, som upp or Skogjen fer. 
D'ae Nils, som brenner TJ0ru, aa Bek han kokar der. 
D'ae Gut te brenne Tjoru, der onar han saa gott: 
Gvor Vaar ei Viku ligg han i Skogjen Dag aa Naatt. 

Eigaang der dette hende, mae han mae Brenna laag: 
Der uppi Tyrir0ykjen ein graaklaedd Kar han saag; 
Mae Hytta sto ein Stuve, den sette han seg paa; 
Han va som frammi Oska i Anlite saa graa. 

Han seie: »Nils, her etter vi Lykka vende seg, 
»F0rr Aare dae ae ute, vi Anne d0y fe deg; 
»Men akte deg fe 01i, ho kjeme deg te traa: 
»Du hennar atte teke, dae raar eg deg ifraa! 

»1 Gaasebrekka h0gge dei snart dae store Tre: 
» Um H J0lp dei vi deg bea, naar dae skaa hoggas ne. 
»Men kom naa bar' ihug at du reiser inkje dit, 
»Der vi du misse Helsa aa faa saa vondt eit Slit! 



Digitized 



by Google 



46 

»Aa ein av dine Vener deg kjem te leggje Likr 
»Paa F0rklaesia maa du naa vente Hevn aa Svik. 
»Dei, som mot deg ae bliast aa S0tast i sia Munn^ 
»Tru dei 'kje mei hell Maalen, dei falske ae i Grunn!« 



Stetlcnils reiser te 23t^tt* 



Eigaang han seg ne te Byen reste, 
Han lout hjaa Koupmannen Magti freste: 
»Naa, Nils, eg steller te deg ei Byr, 
»Dei seie dae, du ae Troll te Fyr! 

»Tri Tunnur Rug hev eg lagt i hera, 
»Dei vi eg sjaa urn du naa kann bera 
»Tri Hundre Stig ifraa Bui mi, — 
»Eg vaagar Byri, — daa ae ho di!« 

Men Nils han reste seg upp mae Byri, — 
Fe han va vande mae bera Tyri, — 
Ein halve Gris kasta dei uppaa, 
»Du Suvel lyt atat Grone faa«. 

Men Nils ei Jennstaang i Haandi fata^ 
Saa tro han ut, saa dae skalv i Gata; 
Han bruka J0nnstongji si te Stav: 
Dae va 'kje fritt at ho Buktir gav. 

Daa han paa Svartebekkbru lout fara, 
Ho va for veik te slikt Troll aa bera: 
Der brast ein Stokk under honoms Fot,. 
Men Staangji hjolpte, ho tok imot. 



Digitized 



by Google 



47 

Daa maa ein seia, dae gott ha' gjengje, 
Dm han ha' lite fe Bekje fengje, — 
Daa fekk han Suvel, daa fekk han Gron: 
Dae va naa noko te Matamon. 

Aa fort aa fegjen han heimatt reste, 
Aa denne Byreisa va den beste: 
Daa kom dae vael mae, han tente bra, 
Fe traange tier dae dengaang va. 



Stctlenils motet €onatann. 



Som: St«rkodder satte sig ned under Bakke. 

Tarbj0nn aa Ambros dei va ifraa Lonar, 
Sogo fortel dei va Troll utav ^tt. 
Vonde aa sterke dei ae, saa dae monar. 
Drukne fraa Kongsberg paa Heii dei set, 
Bannar aa yler, dei Ulvanne lik; 
Hokke dei moter, »av Vegjen« dei skfik. 

M0ter dei Guten, som slet inkje skvette, 
Mitt etter Vegjen han gjeng like ratt; 
Oksli mot Hesten i Flogje han sette, 
Saa imot Sleen paa Foi den skvatt, 
Snart liksom Graabeinann paa 'n dei sit, 
Som dei vill' eta 'n upp i eit Bit ! 

»Naa mine Gutar, de Tak skaa faa taka, 
»Saa de kann fastannes vera te Slut; 
»Naa skaa eg sjaa um eg kann dikkaan skaka,. 
»Saa me faer Loppunn paa Snjotrokkje ut. 
»Klaastubben skaa eg av Kjeltringann tvaa. 
»Eg hev h0yrt gjete dei Karann forr naa!« 



Digitized 



by Google 



48 

Ein i gvor Haand han ihopes dei smellte, 
Jurde dei upp, saa dei orka 'kje mei. 
Tok han saa Hesten aa Sleen aa velte, 
Saa dei i Aavelta liggjannes blei: 
»Naa«, sae Nils, »hev de Sterkenils m0tt. 
»Fare naa heimatt mae uppbanka KJ0t!« 



Her kunne vera mange Varp, som Nils heve gjort, aa 
kvea urn ennaa, men eg tenkjer naa at de heve seet saa 
mykjy, at han inkje heitte Sterkenils fe ingjenting. Eg vi 
berre nevne, at han eigaang kom te Finneie i Drangedal : 
der hae vore ein stor Floum, saa at Kvennhuse aa Kvenni 
hae reist av i Aai. Kvenni hae hoggje seg fast i ei Berg- 
klovu i Aai: der sto seks Mann mae Vaegar aa Jennstourar, 
men dei kunne inkje faa Kvenni upp atte. Nils ba dei daa 
ganga ifraa, aa saa gjekk han ne i Aai aa kom berannes 
upp atte mae Kvenni i Fangje. 



Jlnne 60^^* 



Som: Ung Asloug gjekk i Bjerkeskog. 

Paa Sengji Anne lagt ae ne, 

Snart gjev ho upp si Aand: 

Paa Skori stende Nils paa Kne 

Aa helle ho i Haand. - 

»Aa Nils, eg doyr ifraa deg no!« 

Ho sei' i tunge Drag, 

»Du alst0tt va saa snill aa go, 

»Hav Takk fe gvor ein Dag!« 

Aa Nils han klappar ho paa Kinn, 
»Aa Gud velsigne deg!« 
Fe Graaten snoutt han tala vinn, 
»Du st0tt va go mot meg!« 



Digitized 



by Google 



49 

-»I Jesu Navn«, ho gviskrar ut 
Aa Fadervaare be; 
Ho dreg den seinste tunge Pust, 
Aa b0ygjer Skallen ne. 



»Nei Herregud, ae dette Raa, 

»At Anne fraa meg fer? 

»Skaa eg 'kje meir faa hennar sjaa, 

»Men sita eismall her! 

»Mi kjaere Anne, ligg du der, 

»Paa Straa mae falma Kinn! 

»Dae ae fe meg saa tung ei Faer, 

»Etter ditt svarte Skrin! 

»Aa hor eg snur meg ut hell inn, 
»Fe Ouga ae dae skomt, 
»Eg ingjen Staen Anne fmn, 
»Her ae saa outt aa tomt! 
»Daa ho dei seinste Dragji gjer, — 
^>Dae ae ein Sundagskvell, — 
»Den einste Letta, som eg faer, 
»Dae ae naar Graaten fell. 

»Min trugne Ven, min Ungdoms Blom, 

»I Jori ne bli laest! 

»Ja naa ae heile Vaeri tom, 

» Fe Anne du va best ! 

»Som turka Tre eg stende att; 

»Saa saart dae minner meg; 

»Eg gjeng som mot ein Bakkje bratt, 

»Aa tenkjer st0tt paa deg! 

4 — Sterkenils. 



Digitized 



by Google 



50 

»Du gjore alt saa Ijost kring meg; 
»Di Haand ho va saa drug, 
»Fe alting rokk so gott fe deg: 
»D3e kjem eg vael ihug! 
»Du va i Lynde varm aa go, 
»Allst0tt det sama, du; 
»Men borte, borte, ae du no, 
»Dae snoutt, eg kann dae tru!« 



SUtlenils giftct seg attc^ 



Sama Tone. 

Dei seie, d'ae som Aalbogslag 
Mae Sut av Ekkjemann; 
Mae Nils dae va eit anna Lag^ 
Han sytte lengje .han. 
Men Ti-i laekjer alle Saar, 
Aa eismall ae 'kje greitt. 
Aa daa dae lei av nokle Aar^ 
Mae 01i blei han eitt. 



Men 01i blei 'kje honom go^ 
Saa Spaadomen blei sann. 
Men 01i lengje traadde'n, ho, 
Aa saa te seinst ho vann. 
Men Nils han ofte sukka daa: 
»Dae va 'kje Anne, dae! 
»Dae ae nokk anna Slagje naa,, 
»Nei daa va Lykka mae! 



Digitized 



by Google 



51 



»Min Lagna Tussen sae meg, 

»Den slepp eg inkje fraa! 

»Men endaa inkje trudde eg, 

»Eg skulle 01i faa! 

»Aa 01i va naa av dae Slag, 

»Som veit aa stelle seg; — 

»For trugjen va eg all min Dag; — 

»Ein Drykk ho rette meg. 

»Aa Prestens Or eg sanne maa, 

»Daa Lysing eg skuir faa; 

»Aa taka 01i Napasto 

»Han raadde meg ifraa: 

» » Naa, Nils, dae gjeng deg altfor visst, 

»Som dae mae Samson gjekk, — 

»Fe Dalilas den Kvendelist 

»Sitt Banesaar han fekk!«« 

Ein Hogstall hev naa slik ei Ri, 
Forr han faer gifte seg; 
Han ne-fe-tvert lyt gifte bli, 
Um han paa Douen dreg: 
Fe-utta Sibein Mannen gjeng, 
Naar Kvinna ae 'kje mae; 
Naar han seg legg hell ris av Seng, 
Han leitar etter dae. 

Aa gamall Mann seg yngjer upp, 

Naar han vi gifte seg: 

Han kastar Stav aa hovustupp, 

Han gjeng sin Friarveg. 

Han slengjer Arm og retter Rygg 

Aa gjer seg ung og bli : 

Fe d'ae saa ille vera stygg, 

Naar du vi av aa fri. 



Digitized 



by Google 



52 

Stctfcnils tnisser ^c^a fl* 



Som: Kjennde du noko te Bufaersvein o. s. f. 

I Gaasebrekka eit Tre der laag — aa ja, eit Tre der laag, 

Dae va naa den faelaste Mast du saag: 

Tolv Mann dei te Hest skulde hennar faa — skulle 

hennar faa, 
Men lyfte, fe dei dae va ingjo Raa. 

Daa maelte der noka av desse Mann — aa ja, av 

desse Mann: 
»Han Sterkenils lyfter ho eismall han.« 
Men andre dei sae, »han bli for lett — han bli for lett.« 
Urn dette saa blei der eit Vaagan sett. 

Vaagane herum dae lua saa — aa ja, dae lua saa: 

»Mae honom me lyfter ho uppifraa; 

»Saa slepper me alle mae eigaang Tak — mae eigaang 

Tak, 
»Saa seer me um han hel! ho paa sin Spak.« 

Dei lura naa bare paa ville vondt — aa ja, paa 

ville vondt, 
Fe Storleik aa Styrkje bli titt misunt. 
Dae Kjeltringar va han ha kasta ut — ha kasta ut 
I Dugning paa 0vland, den Kulte Gut. 

Dei ba um dei Hjolp kunn' av honom faa — aa ja, 

av honom faa: 
Han sto hoggje Bruk inkje langt der ifraa. 
Aa Nils han va trugjen aa go aa be — aa go aa be, 
Han svara dei: »Jou, d^ae vael Raa te dae!« 



Digitized 



by Google 



53 

Saa hoggje'n ein Lund baate stor aa trek, — aa ja, 

baate stor aa trek, 
Dei stelde'n paa Mitten aa Tak del tek. 
Men alle saa slepte dei daa mae eitt — dei daa mae eitt. 
So Masti paa Lunden av Nils ho^skvett. 

Daa gait det urn Live aa halle paa — aa ja, aa halle paa! 
Han skreik. »Nei kvi gjore de detta daa!« 
Saa blei ban i Anlite gvit som Krit — saa gvit som Krit, 
Daa hae ban fengje saa vondt eit Slit. 

Saa blei ban saa sinna at ban blei rou — aa ja, at 

ban blei rou, 
Han dreiv dei paa Skogjen som Skrubben Sou. 
Aa gott va dae at dei tok Foten fatt — tok Foten fatt, 
Paa Flekkjen dei belles ba' leggje att! 

Graat bae dei aller paa bonom seet, — aa nei, paa 

bonom seet. 
Men daa ban krok beim, som eit Baan ban gret: 
»Naa bev eg misst Magti og Helsa mi — aa Helsa mi, 
»Men Live dae endaa maa bange i!« 

Aa sea saa va ban ein vesal Krakk, — aa ja, ein 

vesal Krakk, 
Paa Staven ban krok, der ban gjekk i Stakk. 
Dae tungt maatte vera fe slik ein Kar, — fe slik ein Kar, 
Aa bea seg fram ifraa Gar te Gar! 

Men Gjetor av bonom sto langt ifraa, — aa ja, sto 

langt ifraa, 
Dae endaa va Moro slik Kar aa sjaa. 
Han mangt kunn' fortelja, som vitt ba rest, — som 

vitt ba' rest. 
Saa kva ban, aa tekjen ban va som Gjest. 



Digitized 



by Google 



54 

Sume seie, at dae va i Gaasebrekka at Nils blei skam- 
faera av ei stor Mast, andre seie dae va i Kivledalen. Eg 
heve tala mae gamie Folk, som saag Nils daa ban gjekk i 
Stakk; Bestemor kunne minnes 'n, aa gamle Gunnleik Nes 
— ban ae naa tvo aa firs — ban minnes at, daa ban va ein 
liten Gut, daa sat Sterkenils i den store Kubbestolen frammae 
Gruva der beime paa Nes. Han synes ennaa sjaa dei store 
Lokanne, som ban lae frampaa Knei sine, seie ban. 

Mae Nils gjekk ikring, kom ban eigaang inn einsta uti 
Bebera, der noka Kjempur sat innmae Bore aa drakk. Nils 
sette seg frammi Stolen innmae Gruva. I Spissen bekk der 
paa ei tri Kvartels Gryte, som sou full av Lut. Kjeringji 
ba daa dei Karanna, som sat bort mae Bore, um dei ville 
lyfte Gryta av fe bo. Daa rette Nils 'fram den eine Fingjen 
sin, under Holla paa Gryta; so sveivde ban seg bare i Stolen, 
aa saa sette ban Gryta paa Golve fe Kjeringji; men daa va 
dae inkje lengje forr ban skulle bortat Bore, ban ou. 



SUtfcnils 00 ^ans Hilsson ^ongc 
taalas. 



Som: Eg gjaette TuUa i femten Aar. 

Paa Stoureim Sterkenils stige inn 

Aa sete seg frammae Gruva. 

I Kroi stelier ban Staven sin, 

Av Skallen stryke ban Luva. 

Ein gamall Mann, 

Han turve kann 

Aa verme seg imot Ellen: 

Her dimms aa kolnar mot Kvellen. 

Aa Nils blei stelde, som jamleg, vael: 
I honom alle va glae. 
Um sine Karstak ban naa forte!, 
Aa dae som hendt honom hae. 



Digitized 



by Google 



55 



"Mae Bore sit der ein fremmin Mann, 
Han hev sin Bibel i Haandi. 
Paa Nils mae Hugna saa Iyer han, 
Hass Andlit skine av Aandi. 

Daa ris han upp aa han gjenge stillt, 
Mae Tyri lyser i Stogo: 
Paa Nils han Haendanne legge millt, 
Daa Nils hev enda si Sogo. 

»Gjev Herren Mra^ fe du va stor!« 
•Guss Or dae fraa honom fl0ymde. 
Der Ljos av Anlite honoms foor, 
Aa Saela fraa honom stroymde. 

Aa Nils dae tok uti Hjarterot, 

Aa Taarinn trilla paa Kinne: 

Han lova gjera fe Syndi Bot; 

Dae vermde ute aa inne! 

Ein gamall Mann, 

Han turve kann 

Aa verme seg imot Ellen : 

Her dimms aa kolnar mot Kvellen. 



.Som: Syng kun i din Ungdoms Vaar. 

Vaeri va fe meg ei Gaang 
Bare vesle Flekkjen, 
Der som liten Gut eg sprang 
Mae den lisle Bekkjen. 
Me saa faele Bussarva: 
Naa ae han 'kje fullt saa gla, 
Meir han saang aa hoppa. 



Digitized 



by Google 



56 

EQde ne-i Stilla der 

Bruk og Skip eg flott'e. 

Der dae ne i Stuppe ber, 

Kvennar upp eg sette. 

Paa deg stird' eg mangei Gaang^ 

Mae du skvaldra, lo aa saang; 

Perlur upp du toppa. 

Som ein Broer eg mae deg 
Rodde, der du blenkte; 
At me gjekk den sama Veg, 
Eg daa inkje tenkte. 
Nei, dae va ei Moro daa, 
Som skuir ingjen Ende faa: 
Men fraa meg du reiste. 

Eg gjekk ou som du min Veg^ 
Sleit meg fram mae Broni: 
Titt ei Brout der m0tte meg, 
Tok ifraa meg Voni. 
Alt so kom eg lenger ne, 
Aa naa ser eg fysste dae, 
Du mot Have stundar. 



Stcvlcnils 6ir0ttneir t)0tt6t. 



Som : Bufaersvein. 

»Eg laag i ein Droum her ei Minnaattsti,. 
D'ae fulla eit Varsel mot Feigdi mi: 
Eg saag ein Ell, han va stor aa stri; 
Eg sp0r vael eit Slagsmaal her kjem te bli^ 



Digitized 



by Google 



57 

Saa kom der upp te meg ein liten Bjor; 
Han glodde saa faelt, aa han blei saa stor: 
Han Hovue jamh0gt med Tre-i bar, 

Saa kom han aa spurde, um eg va Kar. 

• 

Saa sto han aa peika imot ei Dynn, 

Eg vrei meg som Makkjen, men lout der inn^ 

Daa vakna eg upp oto Droumen min 

Aa skalv som eit Bla utpaa Kvisten sin.« 



SUvlenxls Hi iifclsUgicn. 



Gamle Stevtonen. 

Kvinna ae, naar ho ae go, 
Bet hell Gulli bjarte. 
JE ho vond, daa ae ho 
Verre hell den Svarte. 

01i ho va sl0g aa lei, 
Titt te Stri ho egga. 
Gonill Napasto va ou ei, 
Som va rette Megga. 

Sladdra gjorde ho aa loug 
Aa mae Mann sin kivas; 
Fyrkjunn titt ihopes floug 
Te aa slaas aa rivas. 

Holje gjekk mae gamalt Gnag,. 
Gonill bles i Elta: 
Ellen ouka te gvor Dag, 
Nils i Ellen velta. 



Digitized 



by Google 



5^ 



Av ein liten Gneiste kann 
Himelslogjen brenne: 
Vreien 0ser titt sin Mann, 
Saa Broers Bio maa renne. 

Eigaang deires Gutar smaa 
Kom ihop aa traette: 
Holjes-Sonen Nils-Son'n daa 
Utfe Uffsi skvette. 

Nils va gla i sine Bon, 
"Guten greet aa sturde: 
Nils han treiv daa Holjes Son 
Aa upp mae Bjorkji jurde. 

Heim kom Guten, klaga seg, 
"Sogo heiltupp vrengde: 
»Vesle-Nils han skvette meg, 
»Aa Sterkenils meg dengde.« 

Kjeringann ihopas daa! 
Haare dae seg reste: 
Gonill heiltupp tapa naa, 
Blei i Myri klesste! 

Nils ein Dag i Smio sto, 
Inkje Ore visste, 
F0rr dae inn i Veggjen slo, 
Saa heile Smio riste. 

Holje og Eivin ute va, 
Lippunn skalv i Gjengje: 
»Nils, naa skaa du Loni ha, 
»Du hev bia lengje!« 



Digitized 



by Google 



59 

^>Undras paa, du slo min Son! 
^Din dae kunne trengje! 
»iE du Kjempa ivi B0/2, 
»Kann smaa Gutar dengje? 

»Kjering hev du, som ae fm! 
»Gonill ae skamfari: 
^>Her ae eg aa Sonen min, 
»Dae skaa du bli vari!« 

Nils han ut or Smio steig 
Aa mae flate Neven 
Slo te Holje, saa han seig: 
»Hot ae her fe Leven?« 

H0lje i Svime paa Bakkjen laag: 
Nils han trega mae sama, 
Rette 'n Haandi aa paa 'n saag, 
Ba honom uppatte koma. 

Som han daa seg lutte ne 
Aa te H0lje muUa, 
Eivin mae Stouren sin la te, 
Saa Gamle-Mannen rulla. 

* Minnas skaa du fraa i Dag, 
»Heve Fa min sovna! 
Kelt paa gav 'n Drag i Drag, 
Te at Nils han dovna. 

Som han ligg paa Bakkjen der, 
Bloe av 'n flyte, 
Gonill runt ikring 'n fer: 
»Nils, naa kann du kyte! 

Digitized by VjOOQIC 



6o 

»Aller fann du Likjen din! 
»Tru han naa ae funne? 
»Gud aa Eivin, Sonen min, 
»Ivi deg hev vunne!« 

Nils mae eine Haandi si 
Hennar fraa seg skvette 
»Naa kann du vael vera bli, 
»Naa ae de vael maette?!« 



StcxUnils bo^v. 



Som: En Rose har jeg seet udi en Blomsterhave. 

Paa Sengji Nils ae lagt; som halvdou Fug! han blundar; 
Han kjenner Douens Magt : dae hart mot Enden stundar. 
Den kalle Doggji tyt av Panna myrk aa stor; 
Han r0r i 0rsko villt aa tomt ikring seg glor. 

Der bort i Skogjen flout ei Olle, Nils ha' funne; 
Fraa den dei hente lout te honom mangei Konne: 
Ho va saa svaal aa go; han drakk i tunge Drag. 
Aa »Sterknils-011a« ho hev heitt ifraa den Dag. 

Han plukkar kringum seg aa ligg mae Douens Faktir. 
»Aa Herren hjolpe meg ifraa dei vonde Magtir! 
»Dae kom paa meg saa braatt. Gud hjolp min Uven vael ! 
» Dae svartnar som ei Naatt. Krist frels mi arme Sael ! 

»Aa Eivin, Eivin daa! saa braatt du Hugjen snudde! 
»Ein Ven meg svike saa, dae minst av alt eg trudde! 
»Ein Orm i Bringa di du bere herifraa; 
»Han sting deg all di Ti, aa stakkars Eivin daal« 



Digitized 



by Google 



6i 



Den trea Dagjen, litt f0rr Soli ne va gjengji, 
Daa hae ut han stritt, daa laag han stiv i Sengji. 
Urn ein ae sterk aa stor, han endaa se som Hoy: 
Titt fe ein liten Bjor ein Kjempekar lout d0y. 



Eivin fekk Slaveri paa Leveti-i; men saa hae han saa 
mange rike Skyllingar, som helt paa aa skreiv inn te Kongjen 
aa tagg aa ba fe honom. Naa va dae saa i den Ti-i, at naar 
Dronningji kom i Baaneseng, saa hae ho Rett te aa gjeva fri 
ein Slave. Dronningji kom i Baaneseng, aa Eivin va frigjeven. 



^ovnslaali av Xlils ibll nppatU Casta. 

Gamle Stevtonen. 

Mange Aar ha' lie av, 
Flutt hae mangein Prest. 
Gl0ymde va Sterkenilses Grav 
Helle va inkje rest. 

Oust fe Kyrkja ei Greft de grov: 
Saa store ein Mannehous 
Upp or Jori paa Spaen dei hov, 
Saa Molli ikring gous. 

Housen han va baate tykk aa stor; 
Paa Muren han lengje laag. 
Gvor aa ein som framm-um foor, 
Han lengje paa Housen saag. 

Gamle Osmunn te Kyrkja kom, 
Luter han paa sin Stav; 
Han kunne gott forteija urn 
Hokke den Hous va av. 



Digitized 



by Google 



62 

»Der«, sa han, peka mae Staven sin — 
Graatt hae'n Skjegg aa Haar — 
»Der la me Nils i Grefti inn; 
»Eg minns dae, som va dae igjaar. 

»Javisst Housen av Nils dae ae: 

»Der ae han sunde saga! 

» Doktar aa Lensmann dei ou va mae — ; 

»Aa Skrivaren han skreiv Klaga. 

»Ingjen annan den eige kann, 

»Dae seer ein paa alle Lag; 

»Slik Kar skull' du aller sjaa som han: 

»Han kjem 'kje etter denne Dag.« 



Digitized 



by Google 



:>Sterkenils« erdiktad i Selljors-Maalet, slikt som dei 
tala det i Flatbygdi ikring Hovud-Kyrkja. I sume Ting heve 
daa Diktaren braytt paa det nokot litet, der som Former av 
Granne-Maalfari tottest vera fellelegare elder vaenare. Soleis, 
naar ban segjer »Dagann« og »Geitann« og jamvael »Daganne«, 
— som er Kvitseid-Maal, — og inkje >Dagaenn«, »Geitaenn«, 
etter som Talemaaten er i heile Selljor og Flatdal no; elder, 
naar ban segjer: ^bloutt, (oust, leyst, seinstey eitty veiknar, saa- 
leis, dei9.y etter Talemaaten i Prestegjeldi lenger vest, — og 
.inkje -ibloti, lost, lest, senste, etty veknar, saales, ^/(utan Tone), 
som er Formerna i Selljors (og Kvitseids) Maalet; Selljoringen 
og Kvitseidingen segjer, >du er seint ute og reiser i detta 
bloute Fare* ; men naar ein Konsonant kjem til, saa vert det 
mest: T>senste saa leste di Hesten aa reste, saa blott ett Fare 
som dae (de) va<. «Halvljoden« e (ein Ljod imillom ae og 0) 
nyttar ban (og Selljorsmaalet) inkje ofta, og berre der det fell 
seg so i Roda, inkje so jamlegt som dei vestlengre Maali. 
E'en i T>Baanet Barnet, i>funne<L funnet, T>Hane<s.j T>eldre<i^ er 
kvass og langt paa Vegjen til i; men i T>Hanen<i, T>funnen<L 
er E'en sljo atter, just som »Halvljoden« i »kjaeme«, men 
med ein annan Tone, sjolysagt. Skrivemaaten her er den 
same som i »Hugaljo«, og i det meste som i ^Landsmaalet«;. 
her er soleis prentat T>kunna, Hundy Tumme<ij med di Folk 
no er upptamde med aa lesa »Konna« som »Kaanna<, »Hond« 
som »Haand« o. s. f. — Naar ein les dette, elder eit annat 
Telemarksmaal, faer ein lesa TtHund'L som Rim paa »vond«, 
og t>kunne<L som Rim paa By-Uttalet av »vonde« (vonne); 
T>Honny Konn<t. faer ein lesa med open 0, — som beve eit 
litet Drag av — og inkje som »Haann, kaann«; dette 
seinste tyder i Selljorsmaalet »oss«. Her er prentat »koma, 
kjem, brenne,« 0. s. f. ; men det badde voret meir etter Ut- 
talet, um ber badde stadet »kaama, kjaem, braenne*. »Ouga« 
kunde, etter Uttalet, like so gjerna hava voret skrivet :»0uga«,. 
kann henda. 



Digitized 



by Google 



64 



IL-^bingat av noire (Dtb. 

Aall'en, Eigaren te Ulefoss. Avgu overs, ovende. Bruk 
'Timber. Ein Bjorj Bover, 2, Saeling, Kryp. Ei Bufar, ei 
Ferd med Kretur, som skal til Stadls. Ein Farm, Flokk, 
Mengd, med Folk elder Fe elder annat. Gvit, gvile, gvass 
er Selljors Talemaaten fyr kvit, kvila, kvass; same Uttalet er 
er der i heile oystre Telemarki, traa Lundeherad og upp til 
Tinn, liksom i Numedal, i Sigdal, og sume Stader paa 
Ringerike .og Hadeland, og alt til Soler (sjaa Ivar Aasens 
Grammatik); gvor og gvorandre hoyrast mest hjaa dei yngre, 
men er mindre i Bruk enn kvor^ enno. Hosta kvat fyr ein, 
kvat Slag; hoss og hosse korleides; hor og hore kvar? Ei 
Hadd Hall, Lid som inkje er for bratt; detta Hadd, liksom 
Jjedde, Moddar (og Mollur), fygje, Sygje (og Sylgje) er vel 
standande atter fraa ei Tid, daa Selljorsmaalet var meir likt 
Maalet i Vestbygderna (og i Satesdalen) som det er der no, 
med sitt »adde, Fjeddi, Haeg, Fokk«. Ei Nolle, Hodda i ei 
Gryta; dette Ordet, liksom SkolL fyr Skodd, paa Lista, Brollar 
fyr Broddar i Raabygdelaget, og sume andre (Mf// paa Aust- 
landet istadenfyre Meidd? HallingdaU) heve maatt tylgt med 
den Straumen fraa Utmannbygdi og Bokmaalet som dreiv dei 
uskylde D'arne til Fjells. Hest, ^leggje eit Tre i HesU, fella 
>eit Tre soleis, at det verd liggjanae fast i eit annat. Ei 
Jakkully so myket Ull, som gjeng til ei Jakka elder Traya. 
Kaasa kjaasta, stynja, um Fe. Kaanns, kaanses vaar. Ein 
Lokje, Lamp, Labb, svaer Neve. Mei meir. Ne-fe-tvert endeleg 
»absolut«. Oue og eye, jamra seg, gjeva seg nardt. Ei Olle, 
Ila, Kjelda. Ei Otu, Tak, Strid, Ryk. Ei Slotu, ei nokot 
lang Tid. Aa sende, kasta seg elder renna fort. Eit Skot, 
Timberloypa. Han fskalv 'kje i S//>^«, elder rettare askalv 
kje i Sliro'L elder »/ Slirinn<i. : han hadde eit fast Grip paa 
Kniven, var voel vand med aa taka til 'n. Spende saa heimatt 
saa Flettune flaug: sprang heim atter, so det fouk Mose- 
dottarne og Torvfillorne 0. s. f. Trek diger. Sjur styrd, 
stiv, umjuk. Tulla syngja, heist smaasyngja* Ei UfSy ein 
liten bratt elder fly Fjellvegg. Aa skvetta, aa slengja. Ei 
Skor, Fotskor, Sen^jeskammel. Ein Skut, Fjellhamar, som 
5kyt utyver. Ei Spire, Hornsaud. 



Digitized 



by Google 



Digitized 



by Google 



fl«lQ*12S2«172U 





b89092529726a 



J B— ■ ■■ » ' ^.B .1 ' 



Digitized 



by Google A 




Digitized by 



Google 




k 



Aiisttid, A.: Sinklar-Soga . 
Klceboe, J.: Songar og Sogor 
KoJii, H.: Norsk brevbok 
Leland, B.: Hugtekne . 
— ^ — Jordvend . 
Morienson, J,: Svall . . 
Seland, If.: -(Uidror . . 
Lur-Ijaat. • Visor og stev 
Me, '^ohn: Aaromja. Dikt 

_^_ Paa Fjell og Fynne . 1,60 

Telnes, J.: Sterkenils 0.60 

Billeder av norske bokmenner k 0.25 



075 
1.00 j 
1.00 
3.00 
1.80 

3.a> 

1.60J 
1.50 

l.OO 



#*5^ 



Skviv etter Boklisterl 



Bertrand iTeiiseii. 

Bokreldav 
= Oslo =— 



Digilized by 



Googk